HAZAR SANTRALİ VE KAZANDIRDIKLARI

NEVZAT ÜLGER

15-12-2024 21:50

Hazar Santrali özelde Elazığ’ın, genelde ise ülkenin geleceğinin şekillenmesinde, o günün şartları içerisinde önemli bir rol oynamıştır.

1950'de iktidara gelen Demokrat Parti eliyle, kalkınma için Hazar Santrali ile birlikte ülkeye sekiz adet elektrik santrali yapılmıştır. Çünkü kalkınma ve sanayileşme biraz da elektrik demektir. O yıllarda İstanbul, Ankara ve birkaç yerde elektrik var.

Yatırımların önünün açılması için önemli bir enstrüman olan elektrik konusu önemlidir. Hatta sanayileşmenin olmazsa olmazlarının başında elektrik gelir. 1950 yılında Demokrat Parti seçimleri kazanınca Celal Bayar Cumhurbaşkanı olur, Adnan Menderes de Başbakan olur.

Hazar santrali ile ilgili konuyu dönemin Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürü olan Süleyman Demirel anlatıyor:

 “Cumhurbaşkanı beni çağırmıştı. Gittim. Bana dönerek; ‘Ülkedeki bütün evler kerpiç. Beton evler yapmak için çimento ve çimento elde etmek için de elektrik gerekir. Oysa ülkemiz şu anda elektrik yoksunu bir ülke. Bu sorunu aşmak için ilk etapta Türkiye'de sekiz tane elektrik santrali kurmamız gerekiyor. Bu santrallerden biri de Elazığ’da kuracağımız Hazar Santrali olacaktır. Elazığ'da Hazar Gölü diye bir gölümüz var ve bu gölden 500 metre aşağıda da Uluova denilen bir ovamız var. Hazar Gölü ile Uluova arasında Mastar Dağı mevcut. Biz şimdi bu mastar dağını delerek Hazar Gölü’nün suyunu Uluovaya akıtacağız. Yalnız suyun dağın ova tarafına çıktığı noktada bir elektrik santrali yaparak elektrik elde edeceğiz ve artan su ile de ovayı sulayacağız. Yapabilir misin’ dedi. Ben de hiç tereddüt etmeden yaparım dedim. Cumhurbaşkanı duraklayınca tekrar yapabileceğimi ifade ettim. Bunun üzerine Cumhurbaşkanı da peki öyleyse yetkilisin, git yap” dedi.

Ben İnşaat Mühendisi olarak “hidrolik” alanında yüksek lisans yapmıştım. Yani bu iş tam da benim alanıma giriyordu. Elektrik İşleri Etüt İdaresi’nde o dönemde benim yardımcım olarak Elektrik Yüksek Mühendisi Turgut Özal vardı. İkimiz baş başa verince başaramayacağımız iş olmazdı.

Ben hemen ABD’ye gittim. Çünkü yüksek lisansımı yaptığım şehirde bu santralin adeta ikiz kardeşi olacak bir santral mevcuttu. Tekrar inceledim ve birtakım projelerle Türkiye’ye döndüm. Turgut Özal’a dedim ki; Santralin inşaat kısmını ben hazırlayayım, elektrik kısmını da sen hazırla. Çalışmaya başladık. Birtakım sıkıntılar olduysa da, sıkıntıları giderdik. Turgut Özal’ın hazırladığı proje DSİ Genel Müdürlüğünce onaylandı.

İhaleler yapıldı ve yapım çalışmaları başladı. Çalışmalar hızla ilerliyordu, çünkü ülkenin elektriğe olan ihtiyacı çok önemliydi.

1952’de başlayan çalışmalarımızın ardından 1954 yılında santral üretime başladı.”

Bu kuruluş hem Elazığ için hem de ülkenin ihtiyaç duyduğu çimento temini açısından önemli ihtiyaçları karşıladı.

1954 yılında elektrik elde edilince şehrin aydınlatılmasının dışında üç önemli iktisadi tesis kuruldu Elazığ’a:

Şeker fabrikası 1956 yılında kuruldu. Hem tarımın gelişmesinde hem de işsizliğin önlenmesinde önemli görevler yaptı. Köylünün cebi para gördü, çalışanların evleri mahrumiyetten kurtuldu.

Elazığ Altınova Çimento Fabrikası 1959 yılında üretime başladı. Şehirde ve civar illerdeki vatandaşların ihtiyaçlarını karşılamasının yanında bölgedeki devlet yatırımlarında çok büyük fonksiyon icra etti.

Kuruluşuna başlanan Elazığ Et Kombinası 1968 yılında çalışmaya başladı. Hayvancılık gelişti, insanlar ucuz fiyata et yediler.

Hem köylüler ve hayvancılık yapanlar kazanmışlar hem de Çimento üretimi ilin ve bölgenin inşaat alanındaki sorununu çözmüştür. Bu yatırımlar sonucunda o yıllarda Elazığ Türkiye'nin ilk on şehri arasına girmiştir.

 

DİĞER YAZILARI 2024’ÜN “EN”LERİ 01-01-1970 03:00 YAHYA KEMAL VE “EVE DÖNEN ADAM”           01-01-1970 03:00 AĞLA BATI AĞLA BAASCILIK DA KOMÜNİZM GİBİ BATTI             01-01-1970 03:00 DÜNYA DEĞİŞİRKEN GÖZLER TÜRKİYE''DE 01-01-1970 03:00 BİRAZ SİYASET 01-01-1970 03:00 ÜÇÜNCÜ DÜNYA SAVAŞI ÇIKAR MI? 01-01-1970 03:00 DOLARI TAHTTAN İNDİREBİLİRLER Mİ? 01-01-1970 03:00 ŞEHİR LOKANTASI VE HALK EKMEK FABRİKASI 01-01-1970 03:00 HARPUT’TAN ELAZIĞ’A YA DA YUKARI ŞEHİR’DEN MEZRA’YA 01-01-1970 03:00 SON BRICS TOPLANTISI VE TÜRKİYE 01-01-1970 03:00   “YUNUS EMRE’NİN FİKİR DÜNYASI” 01-01-1970 03:00 REJİM YAŞATICISI OLARAK; HALKEVLERİ 01-01-1970 03:00 KAPİTALİZMİN YERİNE YENİ SOL VEYA EMEK-SERMAYE ORTAKLIĞI SORUNU ÇÖZER Mİ? 01-01-1970 03:00 ÜÇ ÖĞRETMEN OKULU: MALATYA, ELAZIĞ, TUNCELİ 01-01-1970 03:00 TÜRKİYE BRICS’E ÜYE OLUYOR 01-01-1970 03:00 TETİKÇİ EKONOMİSTLER 01-01-1970 03:00 NUH TUFANI VE GILGAMIŞ DESTANI 01-01-1970 03:00 SON YÜZYILDA TÜRKİYE’DE FİKİR HAREKETLERİ 01-01-1970 03:00 NEYE RİBA DİYECEĞİZ? 01-01-1970 03:00 BEDRİ RAHMİ VE DUT MEYVESİ 01-01-1970 03:00 TARIMDA ÖRNEK BİR PROJE 01-01-1970 03:00 TARIM, HAYVANCILIK VE ÖRNEK BİR PROJE 01-01-1970 03:00 DİYARBAKIR'IN EĞİL İLÇESİ VE İKİ PEYGAMBER 01-01-1970 03:00 BARBAR OLAN KAPİTALİZM Mİ YOKSA BATI MI? 01-01-1970 03:00 KÂBE VE MEKKE 01-01-1970 03:00 MEDENİYET YÜRÜYÜŞÜNDE İSLAMIN İZLERİ 01-01-1970 03:00 ACABA BİZ Mİ DEĞİŞMEDİK? 01-01-1970 03:00 İSLAM'IN SİYASALLAŞMASI 01-01-1970 03:00 CUMHURBAŞKANI KONUŞUYOR 01-01-1970 03:00 İTİRAZ VE İTİRAF ŞARTTIR 01-01-1970 03:00 TÜRK MODERNLEŞMESİ ÜZERİNE 01-01-1970 03:00 DİKKAT ÇEKİCİ BİR ARAŞTIRMA 01-01-1970 03:00 MUSTAFA ÇALIK (1956-2023) 01-01-1970 03:00 SEZAİ KARAKOÇ (1933-2021) 01-01-1970 03:00 DOĞU SORUNU (TARİH BİR DİKİZ AYNASIDIR) 01-01-1970 03:00 31 MART 2024 SEÇİMİ ANALİZİ 01-01-1970 03:00 YEREL SEÇİMLERİNİN ARDINDAN 01-01-1970 03:00 “İŞARATÜ’L İCAZ” ÜZERİNDEN 01-01-1970 03:00 CHP REDDİ MİRAS YAPAR MI?         01-01-1970 03:00 YEREL SEÇİMLERDEN NE BEKLİYORUZ? 01-01-1970 03:00 KRİZLER BİLEREK(Mİ) ÇIKARILIYOR 01-01-1970 03:00 ETSO’YA ÇAĞRIMIZ VE BEKLENTİMİZ 01-01-1970 03:00 DİYANETE ÇALIŞANLARINDAN UYARI! 01-01-1970 03:00 SEÇİME GİDİYORUZ-SAVAŞA DEĞİL 01-01-1970 03:00 TEHLİKELİ BİR PROJE; EVANJELİZM 01-01-1970 03:00 HARPUT VE ELAZIĞ ÜZERİNE SEKİZ ESER 01-01-1970 03:00 DEĞİŞEN DÜNYADA TÜRKİYE’NİN AVANTAJLARI 01-01-1970 03:00 YEREL YÖNETİCİLER YEREL KALKINMAYI BAŞARABİLİRLER 01-01-1970 03:00 ATATÜRK’ÜN İLTİFATINA MUHATAP BİR İSİM İSMAİL HAKKI OKDAY 01-01-1970 03:00 EDEBİYAT MI DAHA ETKİLİ- SİYASET Mİ? 01-01-1970 03:00 BEŞİ BİR YERDE 01-01-1970 03:00 DEMİREL-ÖZAL-ERBAKAN 01-01-1970 03:00 SİYASET VE KAYITDIŞILIK 01-01-1970 03:00 TÜRKİYE’DE DİNDARLIK ALGISI FARKLILAŞIYOR 01-01-1970 03:00 BİRKAÇ OLAYLA EKONOMİ ANLATIMI 01-01-1970 03:00 KENT KONSEYİ VE STK’LAR 01-01-1970 03:00 TÜRKİYE CUMHURİYETİ 100 YAŞINDA “NİCE YÜZYILLARA” 01-01-1970 03:00 CHP KURULTAYININ ARDINDAN 01-01-1970 03:00 “HANS’IN ANLADIĞINI HASAN DA ANLAMALI” 01-01-1970 03:00 VAHDET-İ VÜCUD VE PANTEİZM 01-01-1970 03:00 Hz. ÂDEM NE İSE BİZ DE OYUZ 01-01-1970 03:00 AK PARTİ 4. BÜYÜK KONGRESİNİN ARDINDAN 01-01-1970 03:00 MERKEZ SAĞ VE TARTIŞILAN MUHAFAZAKÂRLIK 01-01-1970 03:00 VOLTAİRE, DİDEROT VE RUS ÇARİÇESİ  (İLGİNÇ BİR ANEKTOD) 01-01-1970 03:00   G20 VE TÜRKİYE 01-01-1970 03:00 DÜNYANIN YENİ PATRONLARI KİM? 01-01-1970 03:00 SEÇİMLERDE MİLLİYETÇİ OYLAR  01-01-1970 03:00 KUR’AN YAKMA EYLEMİ VE DİN KARŞITLARI 01-01-1970 03:00 BU MAKALEYİ HERKES OKUMALI (SÜLEYMAN DEMİREL PENCERESİ) 01-01-1970 03:00 ENFLASYON DEĞİL AHTAPOT MÜBAREK 01-01-1970 03:00 MİGROS İÇKİ SATAMAZ (MI?) 01-01-1970 03:00 DÜNYA YENİDEN ŞEKİLLENİRKEN TÜRKİYE ÇOK YÖNLÜ OLUYOR   01-01-1970 03:00 TÜRKİYE “OYUN KURUCU” ÜLKE       01-01-1970 03:00 HAZİNE GÜÇLÜ İSE DARBE OLMAZ 01-01-1970 03:00 BELEDİYE BAŞKANI MI OLMAK İSTİYORSUNUZ? 01-01-1970 03:00 EKONOMİZM YAPMADAN EKONOMİ KONUŞMAK 01-01-1970 03:00 SİSTEM VE REJİM 01-01-1970 03:00 BİR POLEMİĞİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 01-01-1970 03:00 YENİ KABİNEDEN PROFİLLER 01-01-1970 03:00 MİLLET İTTİFAKI NEDEN KAYBETTİ? 01-01-1970 03:00 CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİNİN ARDINDAN 01-01-1970 03:00 İKİNCİ TUR CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİ VE BEKLENTİLER 01-01-1970 03:00 ŞEHİR KİMLİĞİNİ KAYBETMESİN 01-01-1970 03:00 2. YÜZYILIN SEÇİMLERİ 01-01-1970 03:00 TOPLUMUN SİYASİLERDEN BEKLENTİLERİ 01-01-1970 03:00 KİM HANGİ İSİM  ÜZERİNDEN SİYASET YAPIYOR? 01-01-1970 03:00 BİLGİ KAYNAĞI OLARAK TASAVVUF 01-01-1970 03:00 SİYASETTE YENİ YAPILANMALAR 01-01-1970 03:00 PARTİLER SEÇİME PROJELERLE GİTMELİ 01-01-1970 03:00 DÜNYA YENİDEN RESETLENİYOR 01-01-1970 03:00 14 MAYIS 2023 ERKEN SEÇİMİ 01-01-1970 03:00 RESETLENEN YENİ TÜRKİYE 01-01-1970 03:00 DEVLETİN DİNİ VE MEDENİYET 01-01-1970 03:00 DÜŞÜNÜYOR MUYUZ? 01-01-1970 03:00 DEPREMLERLE YAŞAMAK 01-01-1970 03:00 SANAYİLEŞME VE KALKINMA HİKAYESİ 01-01-1970 03:00 “MESNEVİ OKUYUP BULGUR AŞI YEMEK” 01-01-1970 03:00 VEKALET SAVAŞININ YENİ ADI: UKRAYNA 01-01-1970 03:00 KATAR DÜNYA KUPASI VE ÇIKARIMLAR 01-01-1970 03:00 KAPİTALİZM ÜZERİNDEN İRONİ 01-01-1970 03:00 KALKINMA VE İSLAM ÜLKELERİ ÜZERİNE 01-01-1970 03:00 HARPUT’U YENİDEN DÜŞÜNMEK 01-01-1970 03:00 ÜLKELER HANGİ SİSTEMLE YÖNETİLİYOR? 01-01-1970 03:00 POTANSİYELİMİZ VE GELECEĞİMİZ 01-01-1970 03:00