Harput gazetemizin değerli okuyucuları bugün sizlere son yıllarda Dünyada ve Ortadoğu’da yaşanan olaylarla dilimizden düşmeyen bazı kelimelerin içeriği hakkındaki bilgilerinizi tazelemeniz için bu satırları kaleme almak istedim.
Kıyamet Mesih bu günkü Tabirlerle Armegedon Yahudilik ve Hristiyanlık anlayışının ortak teorisi ve beklentisidir, Birebir örtüşmese de iki dinde Mesih’in geleceğini ve topluluklarının Mesih’in gelişiyle kurtuluşa ereceğine inanır, bu inanç o dinlerin gelişi ve Peygamberlerinin bu dünyadan ayrıldığı günden beri milletlerini zinde tutmak bir amaç için hedef göstermesi açısında değerli bir argüman olmuştur.
Sabataizm 17. yüzyılda İzmir'de yaşamış Sabetay Sevi tarafından kurulan mistik bir Yahudi hareketidir. Sevi, kendisinin beklenen Mesih olduğunu iddia etmiş ve Yahudi takipçileri arasında büyük bir heyecan yaratmıştır. Ancak, Osmanlı İmparatorluğu tarafından yakalandıktan sonra İslam'a geçmek zorunda kalmış, bu durum da takipçileri arasında büyük bir şaşkınlık ve bölünmeye yol açmıştır.
Sabataistler, dışarıdan Müslüman gibi görünseler de gizlice Yahudi geleneklerini ve Sabetay Sevi'nin öğretilerini sürdürmüşlerdir. Bu gizlilik ve çift kimlik, hareketin en belirgin özelliğidir. Zamanla "Dönme" olarak adlandırılan bu topluluk, Osmanlı ve sonrasında Türkiye tarihinde önemli bir yer tutmuştur.
Masonluk (Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar) evrensel kardeşlik, ahlaki gelişim ve felsefi arayışlara odaklanan uluslararası bir kardeşlik örgütüdür. Kökenleri Orta Çağ'daki taş ustası loncalarına dayanır ve semboller, ritüeller ve alegoriler aracılığıyla öğretilerini aktarır.
Biraz şaşıracaksınız ama ilk mason teşkilatlarının kuruluşunda aktaracağım tüzük maddelerine dikkat çekmek isterim.
Ahlaki Gelişim: Üyelerinin daha iyi insanlar olmaları için çabalamayı hedefler.
Kardeşlik: Tüm insanları dini, ırkı veya sosyal statüsü ne olursa olsun kardeş olarak kabul eder.
Sembolizm: Gönye, pergel gibi inşaat aletlerini sembolik anlamlarda kullanır.
Gizlilik: Toplantılarının ve ritüellerinin içeriği dışarıya kapalıdır, ancak varlıkları ve amaçları genellikle açıktır.
Siyonizm Yahudi halkı için tarihi İsrail topraklarında (Siyon geleneksel olarak Kudüs'ü ifade eder) bir Yahudi devleti kurmayı ve desteklemeyi amaçlayan bir ulusal harekettir.
Yahudi Ulusçuluğu Yahudilerin ayrı bir ulus olduğunu ve kendi kaderlerini tayin etme haklarına sahip olduğunu savunur.
Göç (Aliyah) Yahudilerin İsrail topraklarına göç etmesini teşvik eder.
Yahudi Devleti: İsrail Devleti'nin kurulmasıyla ana hedefine ulaşmış olsa da günümüzde İsrail'in varlığını ve güvenliğini destekleyen ideoloji olarak devam etmektedir.
Aralarındaki Bağlar ve İlişkiler
Bu üç kavram arasında direkt, tarihsel veya ideolojik bir bağ kurmak gerekirse yüzeysel veya iddia edilen bazı bağlantı noktaları şunlardır:
Sabataizm ve Masonluk Arasındaki İlişkiler:
Bazı teorisyenleri, Sabetay Sevi'nin takipçilerinin (Dönmelerin) gizli yapılanmaları nedeniyle Masonluk ile bağlantılı olduğunu iddia etmişlerdir. Bu iddialar genellikle, Sabataistlerin gizemli ve kapalı doğalarına dayanır. Bazı Sabataist ailelerin zamanla Osmanlı ve Türkiye'deki reform hareketlerinde veya bazı kapalı topluluklarda rol alması, bu teorileri güçlendirmeye çalışmıştır.
Ancak, Masonluk araştırmacıları ve tarihçileri, Sabataizm ile Masonluk arasında belgelenmiş, kanıtlanabilir organik bir bağ olduğunu belirtirler. Masonluk, çok uluslu ve farklı kökenlerden gelen insanları barındıran bir yapıdır sadece Sabataizm gibi spesifik bir etnik-dini gruba özgü değildir.
Masonluk ve Siyonizm Arasındaki İddialar:
Anti-Semitik ve Siyonizm karşıtı bazı argümanlarda, Masonluğun Siyonist hedeflere hizmet ettiği veya Siyonist liderlerin Mason olduğu iddia edilmiştir. Bu tür iddialar, her iki grubun da uluslararası bağlantıları ve belirli gizemli hava algıları nedeniyle ortaya çıkmıştır.
Masonluk siyasi bir hareket değildir ve belirli bir milliyetçi veya siyasi ideolojiyi desteklemek gibi bir amacı yoktur. Mason localarında farklı siyasi görüşlere sahip kişiler bulunabilir. Siyonizm ise tamamen Yahudi ulusal kimliği ve siyasi hedefleri üzerine kuruludur.
Sabataizm ve Siyonizm Arasındaki İddialar, bu iki kavram arasında doğrudan ideolojik bir bağ bulunmadığı iddia edilsede bunun sebebi Siyonizmin modern bir ulusal hareket gibi görünmesidir, Sabataizm mistik ve dini bir akımdır. Siyonizm’de bugün aynımistik iddialarda kıyametin kopması için mistik Kilise amaçlarına hizmet etmektedir, yine bazı Yahudi tarihçiler, Sabetay Sevi'nin Mesihlik iddiasının, özellikle Doğu Avrupa Yahudileri arasında, sonraki dönemlerde modern Siyonizm'in ortaya çıkışına zemin hazırlayan bir tür "uyanış" etkisi yaratmış olabileceğine dair dolaylı kültürel etkileşimler olduğunu öne sürmüşlerdir. Doğrudan bir bağ olmakla beraber, tarihsel ve kültürel etkileşim olmasıdır.
Sabataizm, Masonluk ve Siyonizm, her biri kendi içinde karmaşık ve farklı dinamiklere sahip kavramlardır. Aralarında doğrudan, belgelenmiş ve kabul görmüş kurumsal bir bağ görünmese de. Özellikle 20. yüzyıl başlarından itibaren ortaya atılan birçok teori, bu üç kavramı birbirine dolaylı veya dolaysız yollarla bağlantılarını açığa çıkarmıştır.
Siz değerli okuyucularımıza Selem ve Saygılarımla.