Harput gazetemizin kıymetli okuyucuları; Dünyanın sömürgesine soyunmuş Komünist, Kapitalist- Liberal şer devletler, birbirlerinin kapsam alanlarına müdahale etmekten yorulmuş olacaklar ki bu denli bir zirveyle bir araya gelerek dünya düzenini birbirini yemeden nasıl inşa edeceklerini konuştular görüştüler.
Her ne kadar dünya beşten büyüktür diye bas bas bağırsakta, Dünyanın beşten küçük olduğuna dair bir zirveydi bu Komünist, Kapitalist ve Liberaller, dünyaya bizden büyük yok, her şey bizden sorulur güç gösterisi yaparken, beraber getirdikleri nükleer kumanda çantalarıyla kendi aralarında da aba altından sopa rollerini oynadılar.
19 Kasım 2026 tarihinde Çin'in Şıncın (Shenzhen) kentinde düzenlenen 33. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi marjında gerçekleşen ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki tarihi üçlü zirve, yakın dönem diplomasi tarihinde ilk kez "stratejik istikrar diyaloğu" formatında üç büyük gücü aynı masada buluşturdu. Zirvenin arka planı, masadaki başlıklar, çıkan sonuçlar ve kazanan-kaybeden dengesi nasıl şekillendi:
Üçlü Zirveye Giden Yol Nasıl Hazırlandı? Alışılmışın Dışında Bir Diplomatik Süreçle bu buluşma, klasik zirvelerde olduğu gibi heyetlerin aylar süren ön müzakereleri ve metin hazırlıklarıyla olgunlaştırılan bir sürecin finali olarak planlanmadı. Zirve, büyük ölçüde liderler düzeyindeki doğrudan irade ve APEC ev sahipliğinin sunduğu diplomatik zemin üzerine kurgulandı.
Tıkanan İkili Kanallar Ağustos 2025'te ABD'nin Alaska eyaletinde Trump ile Putin arasında yapılan ve Ukrayna konusunda anlaşmayla sonuçlanmayan görüşmeden bu yana iki lider yüz yüze gelmemişti. Diğer yandan Trump ve Şi 2026 yılı içinde üçüncü kez bir araya gelerek Pekin-Washington hattında diyaloğu açık tutmuştu.
Üçlü Buluşma Öncesi İkili Isınma Turları ile Qilin Shanzhuang Devlet Konukevi'ndeki 1,5 saatlik üçlü oturumdan hemen önce liderler ikili formatta nabız yokladı. Putin çarşamba günü Şi ile Ukrayna ve stratejik ortaklık başlıklarını görüşürken, perşembe günü üçlü zirveden saatler önce Trump ve Putin yaklaşık 40 dakika süren baş başa bir toplantı gerçekleştirdi.
Masada Neler Konuşuldu? Zirve gündemi, hem küresel nükleer mimariyi hem de sıcak çatışma bölgelerini kapsayan dört ana eksende toplandı.
Nükleer Silahların Kontrolü ve Stratejik İstikrar öne çıkarıldı, Masanın en kritik ve üzerinde en çok durulan başlığı nükleer risklerin azaltılması ile nükleer silahların yayılmasının önlenmesi oldu. Trump, üç ülkenin bu konuda "eşsiz bir konumda" olduğunu belirterek ortak hareketinin önemli olduğunu belirtirken Rusya-Ukrayna Savaşı ve Avrupa Güvenliği, Trump'ın girişimiyle Ukrayna krizinin çözüm yolları kapsamlı biçimde ele alındı. ABD tarafı, Avrupa ülkelerinin de müzakere sürecine dahil edilmesi ve Ukrayna'nın güvenliğinin genel Avrupa güvenlik mimarisi içinde çözülmesi gerektiği tezini masaya getirdi.
Orta Doğu (İran ve Gazze): ABD, İsrail-İran hattındaki askeri gerilim ve Gazze'deki durum, küresel istikrarı tehdit eden başlıklar olarak değerlendirildi.
BM Reformu, Enerji ve Gıda Güvenliği: Putin, üç ülkenin BM'nin kurucu güçleri olduğunu hatırlatarak uluslararası hukuk, gıda ve enerji güvenliği konularını gündeme taşıdı. Trump ise Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) "kontrolden çıktığı" yönündeki eleştirisini masaya yansıttı. Şi Cinping ise "Soğuk Savaş z…
Konuşulanlar Nasıl Neticelendi? Zirve sonunda liderler "Barışa Yönelik Deklarasyon" başlıklı ortak bir metin yayımladı. Ancak somut bağlayıcı anlaşmalardan ziyade niyet beyanları öne çıktı.
Nükleer Diyalog Mutabakatı Deklarasyonda "Nükleer savaşın kazananı olmayacağı ve asla yapılmaması gerektiği" ilkesi teyit edilerek, üç ülkenin nükleer riskleri gidermek amacıyla diyaloğu sürdürme kararı aldığı duyuruldu.
Üç ülke, Birleşmiş Milletlerin küresel sorunlara daha etkin yanıt verebilmesi için BM reformuna bağlı olduklarını bildirdi.
Ukrayna Konusunda Sinyal: Sahada ateşkes ilan edecek somut bir takvim açıklanmasa da Putin, ABD'nin "Avrupa'nın da sürece dahil edilmesi" yaklaşımını kabul ettiklerini belirterek Avrupalı yetkilileri görüşmek üzere Moskova'ya davet ettiğini açıkladı.1,5 saatlik sürenin kısıtlılığı nedeniyle İran krizi, ticaret savaşları (çip,teknoloji kısıtlamaları) ve Ukrayna'da toprak, güvenlik tavizlerinin sınırları gibi çetrefilli dosyalarda somut bir mutabakat metni ortaya çıkmadı.
Bu Zirveden Kim veya Kimler Kârlı Çıktı? Zirveye kendi topraklarında (Şıncın) ev sahipliği yaparak ABD ve Rusya liderlerini aynı masada buluşturan "küresel arabulucu ve istikrar sağlayıcı süper güç" imajını pekiştirdi. "Çok kutuplu dünya" tezini diplomatik bir fotoğrafa dönüştürdü.
Diplomatik Kazanım açısından bakacak olursak Batı'nın yıllardır sürdürdüğü diplomatik yalıtkan politikasını fiilen kırdı. Washington ve Pekin ile eşit statüde "küresel düzenin kurucu aktörü" olarak masaya oturdu. Ukrayna konusunda hiçbir taviz vermediğini vurgularken, Avrupa'yı Moskova'ya davet ederek üstünlük aldı.
İç kamuoyuna "kimsenin konuşamadığı liderlerle konuşup nükleer savaşı önleyen liderler" imajı verildi. Ancak Washington Post gibi Batılı yayın organlarında zirve, "Şi ve Putin'in gücünü aşındırmış bir ABD ile küresel sahneyi paylaşması" şeklinde yorumlandı; somut taviz koparılamadı.
Avrupa ve Ukrayna Endişeli Bekleyiş başladı, Kendi güvenlik geleceklerinin doğrudan ABD-Rusya-Çin üçgeninde konuşulması Avrupa başkentlerinde kaygı yarattı. Rusya'nın Avrupa'yı masaya davet etmesi kapıyı aralasa da Kiev üzerinde "taviz baskısının" artacağı beklentisi öne çıktı.
Zirve genel itibarıyla somut bir barış anlaşmasından ziyade, büyük güçler arasında yeni bir güç dengesi ve diyalog mekanizmasının tescili niteliği taşıdı. Masanın ev sahibi olan Pekin diplomatik saygınlık açısından zirvenin mutlak kazananı olurken, Moskova izolasyonu aşma noktasında önemli bir mevzi elde etti.
Yani Doğu Türkistan, Gazze, İran, Ukrayna da yaşananlar için bir çözüm yok, Üç büyükler kendi atını oynattı dünya izledi. Selam ve saygılarımla.