Hamdullah Suphi Tanrıöver (1885 - 1966), Türk edebiyatı ve siyaset tarihinin en önemli hitabet ustalarından ("milli hatip") biri, yazar ve devlet adamıdır. Özellikle Millî Mücadele döneminde halkı coşturan konuşmaları ve Türkçülük akımına katkılarıyla tanınır.
Hayatı ve yaptıkları, Türk kültür ve siyasi tarihi açısından oldukça derin izler bırakmıştır. İşte onun öne çıkan önemli başarıları ve yaptıkları:
1. İstiklal Marşı'nı M. Akif ERSOY’ a yazmaya ikna eden ve Meclis'te Okuyan İlk Kişi
Onu tarihe geçen en ikonik anı, İstiklal Marşı’nın kabulü sürecidir. Dönemin Millî Eğitim Bakanı (Maarif Vekili) olarak, Mehmet Âkif Ersoy’u şiir yazmaya ikna eden kişidir. 12 Mart 1921'de, Mehmet Âkif’in yazdığı şiiri TBMM kürsüsünde o kadar gür, duygulu ve muhteşem bir hitabetle okumuştur ki, milletvekilleri tarafından dakikalarca ayakta alkışlanmış ve şiir bu coşkuyla milli marş olarak kabul edilmiştir.
2. "Millî Hatip" ve Edebi Kişiliği
Gençlik yıllarında Fecr-i Âti edebi topluluğuna katılmış, daha sonra Genç Kalemler dergisi etrafında toplanan "Yeni Lisan" hareketini destekleyerek Türkçülük akımını benimsemiştir.
İnanılmaz derecede güçlü bir hitabet yeteneği vardı. Millî Mücadele yıllarında halkın ve ordunun moralini yüksek tutmak için meydanlarda, camilerde ve mecliste yaptığı konuşmalar yüzünden kendisine "Millî Hatip" unvanı verilmiştir.
Önemli hitabelerini Dağ Yolu, makalelerini ise Günebakan adlı kitaplarında toplamıştır.
Türk Ocakları Başkanlığı
Türk milliyetçiliğinin ve kültürünün gelişiminde çok büyük rol oynayan Türk Ocakları'nın uzun yıllar (yakın dönemler dahil toplamda yaklaşık 34 yıl) genel başkanlığını yürütmüştür. Bu kurumun kültür, sanat ve eğitim alanında devasa bir organizasyona dönüşmesini sağlamıştır.
Devlet Adamlığı ve Bakanlığı
TBMM’nin ilk dönemlerinde milletvekili seçilmiş ve iki kez Maarif Vekilliği (Millî Eğitim Bakanlığı) yapmıştır. Bu dönemde:
Millî eğitim sisteminin temellerinin atılmasına öncülük etti.
Ankara'da tarihi Etnografya Müzesi'nin kurulmasını sağladı.
Sanatçıları ve edebiyatçıları destekleyen politikalar izledi.
Bükreş Büyükelçiliği ve Gagavuz Türkleri
1931 yılında Türk Ocakları kapatılınca diplomatik bir görevle Bükreş (Romanya) Büyükelçiliği’ne atandı ve bu görevde 13 yıl kaldı. Bu dönemde çok kritik bir işe imza attı:
Romanya sınırları içinde (bugün Moldova) yaşayan Hristiyan Gagavuz (Gökoğuz) Türkleri ile yakından ilgilendi. Onların Türkçe eğitim almalarını sağladı, Türkiye'den öğretmenler ve kitaplar getirtti. Hatta yüzlerce Gagavuz gencini Türkiye’ye getirerek burslu okuttu ve onların asimile olmasını engelledi.
Hamdullah Suphi Tanrıöver; kalemiyle, ama en çok da o dönemin kitlelerini peşinden sürükleyen sesi ve hitabetiyle Türk devriminin ve Millî Mücadele'nin en önemli kültür mimarlarından biridir. 1966 yılında İstanbul'da vefat etmiş ve Merkezefendi Mezarlığı'na defnedilmiştir.
Ölümünün 60. Yıl dönümünde Rahmet ve minnetle anıyoruz kutlu Tin’in şad olsun efsane başkan.
Selam ve saygılarımla