3 Mayıs Türk Milliyetçiliği ülküsüne, Türklük düşüncesine Türkiye Cumhuriyeti rejimini yıkmaya ve Atatürk düşmanlarına karşı her cephede yapılan bir mücadeledir, bedel ödeyerek bu idaelleri zinde ve ayakta tutma hareketidir, bu hareketi geleceğe taşıma kapısıdır.
3 Mayısın baş kahramanı Hüseyin Nihal ATSIZ ve onun birbirinden değerli vatansever dava arkadaşlarıdır.
H. Nihal ATSIZ’ı anlatırken üç önemli özelliğini belirtmek gerekiyor. Atsız her şeyden önce bir mücadele insanıdır, yaşamı boyunca verdiği mücadele onun ne denli bir savaşçı bir insan olduğunun kanıtıdır.
3 Mayıs 1944’te Ankara’da yaşanan olaylar, sebepleri, sonuçları ve etkileri açısından Türk milliyetçiliği tarihinin en önemli dönem noktalarından biridir. Çünkü olaylar sadece Adliye binası ve Anafartalar caddesiyle sınırlı kalmadı. “Millî Şef” sıfatıyla bütün yürütme yetkilerini elinde bulunduran dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, olayların arkasında, bunları düzenleyen tehlikeli bir grubun bulunduğuna kesin olarak inanıyordu. Bu gruptakilerin vatanseverlik görüntüsü altında “Irkçı-Turancı” görüşleri yaymaya çalıştıklarını, bunun millî güvenliğimizi ve dış ilişkilerimizi tehdit anlamına geldiğini öne sürerek, yetkililere faillerinin derhal ortaya çıkarılması talimatını verdi; çeşitli mesleklerden onlarca aydın ve üniversite öğrencisi gözaltına alınıp soruşturma başlatıldı.
İnönü ve hükümet yetkilileri bu olayların baş sorumlusunun Nihal Atsız olduğuna inanıyorlardı,1 Ekim 1943’te Orhun dergisini on yıl aradan sonra yeniden çıkarmaya başladı. Derginin Mart sayısında Başbakan Şükrü Saraçoğlu’na hitaben yazdığı “açık mektup”, kamuoyunda geniş yankı buldu. Atsız Beğ mektubunda birkaç örnek vererek, komünistlerin ülke genelinde yoğun şekilde çalıştıklarını, devlet kadrolarına yerleştiklerini anlatıyor, zaman geçirmeden önlem alınmasını istiyordu. Bu arada Saraçoğlu’nun 1942 yılında Meclis kürsüsünden yaptığı konuşmasındaki“Türk’üz, Türkçüyüz, Türkçü kalacağız. Bizim için Türkçülük kan meselesi olduğu kadar vicdan ve kültür meselesidir” cümlelerine de yer vererek, bu ifadenin gereğinin yapılmasını hatırlatıyordu.
Atsız Beğ, Nisan sayısında yeni bir mektup daha yazdı. Bu defa çok sayıda isme yer veriyor, komünistlerin özellikle üniversiteleri, okulları ve Maarif Bakanlığı’nı hedef aldıklarını, bakan Hasan Ali Yücel’in bu girişimlere göz yumduğunu, ifade ediyordu. Sıkı yönetim komutanlığı 6 Nisan’da dergiyi kapattı.
Atsız Beğ ertesi gün çalıştığı okula gittiğinde işine son verildiğini öğrenir. Artık onun için zor bir dönem başlamıştır. Mektupta adı geçenlerden Sabahattin Ali, Hükümet’in yayın organı Ulus Gazetesi başyazarı Falih Rıfkı Atay ve Hasan Ali Yücel‘in kışkırtması üzerine hakaret davası açar.26 Nisan’da Ankara Adliyesi’ndeki ilk duruşmada büyük izdiham yaşanır. Milliyetçi gençler Atsız’a destek için gelmişler, salonu ve koridorları doldurmuşlardır. Atsız’ın çıkışları, Türk toplumundaki millî duyguları, Sovyet-Rus emperyalizminin ideolojik silahı olan komünizme duyulan tepkileri görünür hale getirmiştir.
3 Mayıs’taki duruşmaya izleyici alınmaz ve karar açıklanır. Nihal Atsız’a verilen 6 ay hapis cezası 4aya indirilmiş, infazı ertelenmiştir. Adliye çevresinde toplanan binlerce üniversite öğrencisi karara büyük tepki göstererek Ulus Meydanı’nda toplanırlar. Komünizm aleyhinde sloganlar atılır, Hükümet istifaya çağrılır. Emniyet güçlerinin sert müdahaleleriyle topluluk dağıtılırken 165 genç tutuklanır. Hakkında erteleme kararı olmasına rağmen Nihal Atsız da gözaltına alınır. Ardından bir iki gün içerisinde onunla bir şekilde ilişkisi bulunan elliden fazla milliyetçi aydın farklı şehirlerden yakalanıp İstanbul’a getirilirler, nezarete alınıp sorgulanırlar.
Sorgulama tarzı ve nezaret ortamı yargılama ve soruşturma tarihimiz açısından bir faciadır, yüz karasıdır.“Tabutluk” adı verilen, bir kişinin zor sığdığı, sıcak, daracık hücrede, tepelerinde 150 mumluk ampul yakılarak aç-susuz günlerce işkence yapılır. Konuldukları suyu akmayan, pislik içerisindeki hücrelerde de benzer ortam vardır. Reha Oğuz Türkkan bu yüzden bir gözünü kaybeder, bazıları hastalanır. 19 Mayıs’ta bayram dolayısıyla stadyumda yaptığı konuşma aslında bir taraftan ilgililere talimat, diğer taraftan Sovyetler Birliği’ne verilen mesaj niteliğindedir.
İnönü şöyle diyordu: “..Turancılar Türk milletini bütün komşularıyla onulmaz bir surette derhal düşman yapmak için bir tılsım bulmuşlardır. Bu kadar bilinçsiz ve vicdansız bu bozguncuların yalan dolanlarına Türk milletinin mukadderatını kaptırmamak için elbette Cumhuriyet’in bütün tedbirlerini kullanacağız.” Konuşmasında dış politikaya da değiniyor ve “.. Millî Kurtuluş Savaşı sona erdiğinde tek dostumuz Sovyetlerdi… Türkiye’nin ülke sınırları dışındaki Türkleri birleştirmek gibi amacı yoktur.”Onun bu tarz bir konuşma yapmasının esas nedeni Sovyetlerden korkmasıdır. Çünkü Türkiye, savaşa girmemekle beraber, Almanya’nın 1943 yılına kadar üstün göründüğü, Rus topraklarında ilerlediği dönemde Hitler yönetimiyle ilişkilerini sıcak tutmaya özen göstermişti. Stalingrad’tan sonra dengeler değişip Kızılordu Doğu Avrupa’yı istilaya başlayınca, Stalin’in Türkiye’yi özellikle Boğazlar da hedef almasından endişe ediliyordu. Bir grup Türkçü aydın ezilerek Stalin’e şirinlik mesajı verilmek isteniyordu.
İsmet İnönü’nün konuşması bir işaret fişeği etkisi yaptı; sanıkların daha mahkeme önüne çıkmadan kesin suçlu sayılmasına yol açtı. sanıkların hükümeti yıkmak amacıyla örgüt kurdukları iddiasıyla sürekli yorumlar yapılıyor, kamuoyu buna inandırılmaya çalışılıyordu. İnönü iktidarı, gençlerin millî duygularını ifadeye çalışmasından ibaret masumane bir gösteriyi, ilk günden başlayarak hükümeti yıkmayı amaçlayan “bir suç örgütünün düzenlemesi” olarak tanımladı. Cumhurbaşkanı’nın, çevresindekilerin ve gazetelerin Türkçülüğü ve bir grup milliyetçi aydını peşinen suçlu ilan etmelerinin devlet bürokrasisindeki ve eğitim kurumlarındaki psikolojik etkileri, yargı kararına rağmen tümüyle giderilemedi. Türk milliyetçiliğine karşı olan kozmopolit liberaller, solcular, etnikçi bölücüler ve siyasal İslamcılar her fırsatta benzer suçlamaları yapmaya, milliyetçileri kamusal alanların dışına itelemeye çalıştılar.
7 Eylül 1944’te 23 sanık hakkında İstanbul 1 numaralı Sıkı Yönetim Mahkemesi’nde dava açıldı. Nihal Atsız, Prof. Zeki Velidi Togan, Dr. Hasan Ferit Cansever, Alparslan Türkeş, Orhan Şaik Gökyay, Dr.Fethi Tevetoğlu, Hikmet Tanyu, Zeki Sofuoğlu, Reha Oğuz Türkkan, Nejdet Sançar, Hamza Sadi Özbek’in aralarında olduğu sanıkların yargılanması 29 Mart 1945’e kadar sürdü. Ancak Atsız ve arkadaşları fikir ve düşüncelerini mahkeme önünde de sahiplenmeye devam ettiler. Türk dünyasının hayal değil tarihi ve kültürel bir gerçek olduğunu, dolayısıyla dünya Türklüğüyle ilgili gelecek tasavvuru anlamına gelen Turancılığın suç sayılamayacağını, Mahkeme 29 Mart 1945’teki duruşmada kararını açıkladı. 23 sanıktan 13’ü için beraat kararı verilirken Nihal Atsız, Zeki Velidi Togan, Alparslan Türkeş, Nejdet Sançar, Hasan Ferit Cansever’in aralarında olduğu on kişiye üç ila on yıl arasında değişen cezalar verildi. Gereken itirazlar yapılarak karar Askeri Yargıtay’a taşındı. 26 Ekim 1945’te kararı görüşen Yüksek Mahkeme konuya, iktidar çevrelerinin etkisi altında kalmadan hukuki açıdan bakarak kararı usulden ve esastan bozdu; tüm sanıkların “derhal” tahliyesine ve davaya 1 numaralı Sıkıyönetim Mahkemesinin değil iki numaralı Mahkemenin bakmasına karar verdi ve ertesi gün tahliyeler yapıldı. 2 numaralı Askeri Mahkeme 31 Mart 1947’de Askeri Yargıtay’ın kararına uyarak tüm sanıklar hakkında beraat kararı verdi. Böylece tarihimize Atsız’ın ifadesiyle Türk milliyetçiliğinin adı olan “Türkçülüğü” mahkûm etmek anlamına gelecek çirkin bir leke sürme girişimi önlenmiş oldu. 2021 Mart ayı sonunda toplanan Türk Devletleri Konseyi (Keneşi)‘nde alınan kararlar, büyük devlet adamı Nursultan Nazarbayev’in Türk Birliği çağrıları, Mehmetçiğin can Azerbaycan askeriyle omuz omuza Ermeni istilacılara karşı kazandığı zafer, Ziya Gökalp’lerin, Nihal Atsız ve arkadaşlarının, Türkeş ve ülkücülerin görüşlerinin, mücadelelerinin tarihin seyri içerisinde doğru ve haklı olduğunun somut belgeleridir.
