İRAN CUMHURBAŞKANI REİSİ

DR. İMBAT MUĞLU

22-05-2024 11:41

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, 19 Mayıs 2024 tarihinde iki ülke sınırında Aras Nehri üzerinde ortaklaşa inşa edilen Kız Kalesi Barajı’nın açılış törenine katılmış, açılış sonrası İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'yi taşıyan helikopter Tebriz kentine dönerken düştü. Doğu Azerbaycan'da düşen helikopterde bulunan İran Cumhurbaşkanı Reisi, Dışişleri Bakanı Abdullahiyan ile birlikte Tebriz Valisi Malik Rahmeti, İran lideri Hamaney'in Tebriz Temsilcisi Muhammed Ali Al-i Haşim ve mürettebat dahil kazada toplam 9 kişi hayatını kaybetti.19 Mayıs’ta başlayan arama kurtarma çalışmaları hava koşullarının olumsuzluğu nedeniyle uzun saatler aldı. Helikopterin enkazına Türkiye'nin görevlendirdiği Akıncı TİHA'nın tespitleriyle 15 saatlik çalışma sonrasında ulaşıldı. Peki hayatını kaybeden İran Cumhurbaşkanı Reisi kimdir? 1960 yılında Meşhed’de doğan İbrahim Reisi, kariyerine savcı olarak başladı. Ayetullah Ali Hamaney ile yakın ilişkileri sayesinde hızlı yükselen Reisi, 1988’de binlerce siyasi muhalifi ölüme mahkum eden mahkemede yer aldığı için “Tahran Kasabı” olarak anıldı.2017 yılında yapılan seçimlerde mevcut Cumhurbaşkanı Hasan Ruhaniye karşı başkanlık yarışına girdi ve ağır bir hezimet aldı.Başarılı olmasına olmamasına bakılmaksızın sürekli terfi etti ya da ettirildi. Bu hızlı yükselişten dolayı yakın çevresi Dini Lider Hamaney'in müstakbel varisi olarak görüyordu. 2019’da ABD Başkanı Donald Trump, insan hakları sicili nedeniyle Reisi’ye yaptırımlar uyguladı. 2021 yılında yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimini yüzde 62 oyla ilk turda kazandı.Seçime katılım oranı ise yüzde 49'dan daha azdı. Bu oran 1979’daki başkanlık seçiminden bu yana en düşük orandı. Reisi’in yaptığı ilk icraatı İran’ın uranyum zenginleştirme programını destekledi ve uluslararası enerji denetçilerini engelledi. 2022'nin sonlarında, 22 yaşındaki Mahsa Amini'nin, Tahran'daki bir metro istasyonunda başörtüsü kurallarına uymadığı iddiasıyla tutuklayan İran ahlak polisi tarafından gözaltındayken öldürülmesi üzerine kamuoyunda öfke patlak verdi. Kadınların başörtülerini çıkardığı, yaktığı ve saçlarını kestiği protestolar aylarca sürdü ve İran yönetimini sarstı. Yabancı insan hakları örgütlerine göre, güvenlik güçlerinin protestoları dağıtmak için müdahale etmesi sonucunda yaklaşık 500 kişi hayatını kaybetti. 2023 yılının ortalarında sona eren protestolardan sorumlu oldukları iddiasıyla yedi kişi idam edildi. Reisi’nin, İsrail’e yönelik saldırıları desteklediği biliniyor.Reisi’nin ölümü ile birlikte birçok yorum ve komplo teorileri anında devreye girdi. Kimine göre suikast, kimine göre olumsuz hava koşullarında dolayı sıradan bir kaza… Durum böyle olunca aklımıza bir anda onlarca soru gelmektedir. -İran Cumhurbaşkanı Reisi neden 40 yaşındaki ABD yapımı bir helikoptere bindi? Reisi’nin heyetini taşıyan, üç helikopterlik konvoydaki diğer iki helikopter aynı yol güzergâhı ve aynı hava şartlarına rağmen nasıl oldu da güvenli bir şekilde iniş yaptılar? İsrail’in Şam’da bulunan İran Büyükelçiliğine yaptığı hava saldırısını kendine yediremeyen İran 13 Nisan gecesi İsrail’e hava saldırısı düzenledi. İlginçtir ki ABD'nin de baskısıyla İsrail tarafından İran’a benzer bir karşılık verilmemiştir. Ama İsrail bunu bir yere not etmiş ve zamanı gelince intikamımı alırım hesabını çokça yapmıştır. Bu olay eğer İsrail bağlantılı bir sabotajsa ya İsrail tarafında inkar edilecek yada İsrail 13 Nisan’ın intikamını aldık şeklinde meydan okuyabilir. Dillendirilen bir senaryo da İran’da bazı siyasi grupların işin içinde yer almasıdır. Oldukça eski bir helikopterle bozuk hava şartlarında dağlık bir bölgede uçuş kararı alınması bu tür söylentileri güçlendirici etki yapıyor. Bununla birlikte iç politikada İbrahim Reisi’nin tamamen sahneden çıkmasıyla devrim lideri Ali Hameney’in oğlu Mücteba Hameney’in babasının yerine geçme şansı oldukça yükseldi. Bu yaklaşımda iç hesaplaşma ihtimalini yükseltmektedir. Aydınlanmamış Kasım Süleymani suikastı ile İbrahim Reisi’nin ölüm sebepleri aynı olma ihtimali hayli yüksek. Reisi olayı tıpkı Şehit Muhsin Yazıoğlu’un ölümü gibi belki de gerçek yüzüyle hiçbir zaman açığa çıkmayacak… Sorular hep havada ya da zihinde kalacak.

 

DİĞER YAZILARI KÖTÜ MUHALEFET 01-01-1970 03:00 Kars’ın Sessiz İnsanları: Malakanlar 01-01-1970 03:00 ANNE 01-01-1970 03:00 SESSİZCE BÜYÜYEN TEHLİKE: BAĞIMLILIK 01-01-1970 03:00 ABD’nin Vazgeçemediği Güç: NATO 01-01-1970 03:00 İKİ HAFTALIK ATEŞKES 01-01-1970 03:00 ORTADOĞU YENİDEN ATEŞ ÇEMBERİNDE 01-01-1970 03:00 ORTADOĞU YANIYOR 01-01-1970 03:00 ABD- İRAN SAVAŞI’NIN TÜRKİYE’YE YANSIMASI 01-01-1970 03:00 BARIŞ DİLİ 01-01-1970 03:00 KAYGI 01-01-1970 03:00 SURİYE’NİN GELECEĞİ 01-01-1970 03:00 TÜRKLER VE KÜRTLER 01-01-1970 03:00 ADALETİN TERAZİSİ KİMDE? 01-01-1970 03:00 RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI 01-01-1970 03:00 İSRAİL-GAZZE SORUNU ÜZERİNE GÜNCEL ANALİZ 01-01-1970 03:00 GÜNDEM FİLİSTİN 01-01-1970 03:00 TERÖRSÜZ 01-01-1970 03:00 BASIN DİLİ 01-01-1970 03:00 TERÖRSÜZ TÜRKİYE 01-01-1970 03:00 TERÖR VE TERÖRİZM 01-01-1970 03:00 TARİHİ BULUŞMADAN NOTLAR 01-01-1970 03:00 YÜZYILIN SOYKIRIMI SONRASI BARIŞ 01-01-1970 03:00 PKK TERÖR ÖRGÜTÜ SİLAH BIRAKMAK İSTİYOR MU? 01-01-1970 03:00 BASIN VE SİYASET 01-01-1970 03:00 SURİYE'NİN BÖLÜNMESİ 01-01-1970 03:00 TUSAŞ SALDIRISI 01-01-1970 03:00 TERÖRLE MÜCADELEDE İSTİHBARAT FAALİYETLERİ 01-01-1970 03:00 SURİYE’DE BARIŞ 01-01-1970 03:00 III.DÜNYA SAVAŞI 01-01-1970 03:00 AZERBAYCAN – ERMENİSTAN SINIR GÜVENLİĞİ 01-01-1970 03:00 TEK MİLLET İKİ DEVLET 01-01-1970 03:00 ERDOĞAN’IN IRAK ZİYARETİ 01-01-1970 03:00 AK PARTİ VE SEÇİM SONUÇLARI 01-01-1970 03:00 31 MART SEÇİMİ 01-01-1970 03:00 SÜLEYMANİYE PKK’YA EV SAHİPLİĞİ YAPMAKTADIR 01-01-1970 03:00 MİLLİ GURURUMUZ KAAN 01-01-1970 03:00 ACI ÜZERİNE SİYASET YAPMAK 01-01-1970 03:00 İRAN NE YAPMAYA ÇALIŞIYOR? 01-01-1970 03:00 ORTADOĞU’NUN NAZLI ŞEHRİ BEYRUT 01-01-1970 03:00 PKK’YA YÖNELİK OPERASYONLAR 01-01-1970 03:00 PARSEL PARSEL KIBRIS 01-01-1970 03:00 Irk ve ırkçılık 01-01-1970 03:00 FİLİSTİN 01-01-1970 03:00 BLİNKEN’IN TÜRKİYE ZİYARETİ 01-01-1970 03:00 SAVAŞ 01-01-1970 03:00 TÜRK DÜNYASININ YİĞİT KADINI GANİRE PAŞAYEVA 01-01-1970 03:00 TÜRKİYE - YUNANİSTAN İLİŞKİLERİ 01-01-1970 03:00 AZERBAYCAN’DA FETÖ YAPILANMASI 01-01-1970 03:00 AZERBAYCAN KAFKASYA 01-01-1970 03:00 MİLLİYETÇİLİK 01-01-1970 03:00 ULU ÖNDER HAYDAR ALİYEV’İN DAVASI 01-01-1970 03:00 SAVAŞ ve ÇOCUK 01-01-1970 03:00 ANNE 01-01-1970 03:00 İzmir’in Siyasi Tercihi 01-01-1970 03:00 KADİM ŞEHİR İZMİR 01-01-1970 03:00 Seçim 2023 01-01-1970 03:00 Fransa’nın PKK Aşkı 01-01-1970 03:00 Suriye'de barış arayışı 01-01-1970 03:00 Barışa Giden Yol Ankara-Şam-Moskova’da Geçer 01-01-1970 03:00 PKK Terör Örgütüne Silah Bırakma Çağrısı 01-01-1970 03:00 Türkiye ve Suriye barışı 01-01-1970 03:00 ŞUŞA ZAFERİ 01-01-1970 03:00 SOSYAL MEDYA 01-01-1970 03:00 ÖLÜM DİYARI BAĞDAT 01-01-1970 03:00 RUSYA ve PKK 01-01-1970 03:00 ERMENİ ÇETELERİ ve AZERBAYCAN 01-01-1970 03:00 11 EYLÜL 01-01-1970 03:00 Suriye Barışı 01-01-1970 03:00